Παντελής Μπουκάλας
Παντελής Μπουκάλας

      Παντελής Μπουκάλας        

      Το αίμα της αγάπης | Ο πόθος και ο φόνος στη Δημοτική Ποίηση       

εκδ. Άγρα, 2017

Με Το Αίμα Της Αγάπης συνεχίζεται η σειρά των εκδόσεων Άγρα, “Πιάνω Γραφή Να Γράψω… Δοκίμια Για Το Δημοτικό Τραγούδι”. Ο Παντελής Μπουκάλας έχει φανερώσει πολλά χρόνια πριν, με την ποιητική του συλλογή Τα Ρήματα, την αγάπη του για το δημοτικό τραγούδι. Με το δεύτερο τόμο που ακολουθεί τον πρώτο Όταν Το Ρήμα Γίνεται Όνομα, καταγράφει και ταυτόχρονα εξαντλεί το θέμα του έρωτα στη δημοτική ποίηση. Ο έρωτας επικυρώνεται και παίρνει νόημα μόνο από τον πόνο. Έμπυρα τόξα, μάτια σφαγιαστικά, ματοτσίνορα κοντάρια, χέρια κοφτερά, μαλλιά να γίνονται μαχαίρια.

Η ανάλυση του Παντελή Μπουκάλα συμβαδίζει με την παράθεση των τραγουδιών και των ποιημάτων, ζωντανεύοντας τον δοκιμιακό λόγο, ενώνοντας τη θεωρία με την πράξη. Τα θέματα του φόνου, του αίματος φαίνονται τόσο προσιτά μέσα από την ευθύτητα μιας ποίησης λιγόλογης και άμεσης. Αυτά τα χαρακτηριστικά διατηρεί ο Παντελής Μπουκάλας στο λόγο του, συνεπής στις θεματικές του ενότητες χωρίς παρεκβάσεις, με μια συμπύκνωση που λειτουργεί προσθετικά στις συνακόλουθες αναφορές των δημοτικών τραγουδιών. Σε κάθε σελίδα διαβάζουμε τραγούδια τα οποία αποδεικνύουν περίτρανα ότι η δημοτική ποίηση μπορεί τον 21ο αιώνα να προσφέρει στη λειτουργία της γλώσσας και της ποίησης.

Παρά τα συμβολικά στοιχεία και το λυρισμό τους τα δημοτικά τραγούδια παριστάνουν ρεαλιστικά όχι μόνο το φυσικό αλλά και το πνευματικό, κοινωνικό περιβάλλον. Για το λόγο αυτό στο Αίμα Της Αγάπης εντυπωσιάζει ότι το αίμα είναι ασταμάτητο καταλύοντας τους νόμους της φύσης, ένας κόσμος απόλυτης ερωτικής αυτοθυσίας. Φαίνεται πως τα τραγούδια αφηγούμενα ποικίλων ειδών φονικά με αιτία τον έρωτα, δεν αποφεύγουν να ιστορήσουν την ατομική ή συλλογική συμπεριφορά στην ακρότητά της. Έμπυρα τόξα αποκαλούνται τα βέλη του έρωτα και πυρωμένες ακίδες.

“ Ο έρωτας είναι φωτιά, τ’ ανθρώπου τρελαμάρα,
 του Χάρου παραδέρματα, της πιστολιάς λαχτάρα.”

                 Σαλαμάγκας/1956,σ. 22 αρ.126

Με τον έρωτα, τον πόθο αλλά και το φόνο οι λέξεις βαραίνουν, οξύνονται, παράλληλα φωτίζουν τη θέση της γυναίκας και του άντρα στην κοινωνία. Η απιστία είναι γένους θηλυκού και η τιμωρία γένους αρσενικού, ο άντρας μπορεί ελεύθερα να απιστεί χωρίς καμία συνέπεια. Το μαχαίρι στα χέρια του αρσενικού είναι το πιο συνηθισμένο όπλο της τιμωρίας. Οι φόνοι τιμής ακολουθούν, την κοινή γνώμη, τη συλλογική πεποίθηση η οποία δεν κάνει ανεκτή την προσβολή και απαιτεί το θάνατο, μια πινακοθήκη ερωτικών φόνων.

Με Το Αίμα Της Αγάπης μας δίνεται η ευκαιρία να πλησιάσουμε τη δημοτική ποίηση, το ρυθμό, τη μελωδία, τα νοήματά της. Να αναρωτηθούμε για τη σοφία του ανώνυμου ποιητή, τη μαεστρία που χρειάστηκε για να πετύχει ένα τέτοιο αποτέλεσμα, για τη μαγική ταλάντωση της γλώσσας και την αδιαπραγμάτευτη απελευθέρωση της φαντασίας. Ο Παντελής Μπουκάλας καταφέρνει με τη σειρά των δοκιμίων για το δημοτικό τραγούδι να μας ανοίξει τα μάτια, αποκαλύπτοντας έναν πλούτο σκέψης, εμπειρίας και γνώσης.

Περικλής Τζάννες και Κατερίνα Κόλλια