playback

Θανάσης Τζούλης

Ενσυνείδητη συναρμολόγηση

Λάζαρος Οικονόμου

 

 

 

Θανάσης Τζούλης thecocktailparty.gr

Ο Θανάσης X. Τζούλης γεννήθηκε το 1932 στο Μαυρονόρος Ηπείρου. Σπούδασε παιδαγωγικά στα Γιάννενα και στην Αθήνα. Ανήκε στην εκδοτική ομάδα του λογοτεχνικού περιοδικού των Ιωαννίνων «Ενδοχώρα» μαζί με τους Γιάννη Δάλλα, Φρίξο Tζιόβα, Χριστόφορο Mηλιώνη, Τάκη Kαρβέλλη, Γιώργο Aράγη, Βύρωνα Λεοντάρη, Kίμωνα και Λευτέρη Tζάλλα κ.ά. Συνέχισε τις σπουδές του στην ψυχολογία, και τη σύγχρονη λογοτεχνία, με ειδίκευση στην ψυχοπαθολογία και την ψυχανάλυση της τέχνης στο Αix-en- Provence της Γαλλίας. Έγινε διδάκτωρ ψυχολογίας με την εργασία του πάνω στην ανάγνωση του έργου του Κάφκα, η διδακτορική του διατριβή είχε ως θέμα την επιθυμία και την απαγόρευση στο έργο του Φραντς Κάφκα. Εργάστηκε ως διευθυντής στη Ζαρίφειο Παιδαγωγική Ακαδημία Αλεξανδρούπολης, ως επίκουρος καθηγητής ψυχολογίας, αναπληρωτής καθηγητής και αργότερα ως καθηγητής πρώτης βαθμίδας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Ποιητής και ψυχολόγος αναζητούσε συνεχώς απαντήσεις σε παράδοξα ερωτήματα, ψάχνοντας το καταφύγιο της ζωής. Ήταν ένας επιστήμονας κοινωνικά ευαίσθητος. Υπήρξε από τους λίγους πανεπιστημιακούς που με τον διορισμό του στο Πανεπιστήμιο της Αλεξανδρούπολης εγκαταστάθηκε στην πόλη μέχρι τη συνταξιοδότησή του. Ο ίδιος έλεγε, «μη ξεχνάτε πως είμαι δάσκαλος με σαραντάχρονη εμπειρία λόγου και διαλόγου με τα παιδιά∙ είναι το ιερό τέμπλο μου τα πρόσωπά τους…». Είκοσι χρόνια παρέμεινε αφοσιωμένος πανεπιστημιακός  στην ακριτική Αλεξανδρούπολη, αρνούμενος να συμβιβαστεί με την γραφειοκρατία και τους μηχανισμούς, μιλούσε για την ελλιπή στήριξη από το κράτος και τις κακουχίες των ανθρώπων. Βοηθούσε με όλες του τις δυνάμεις τους Πομάκους, τους Ελληνοπόντιους μετανάστες και προσέφερε δωρεάν τις επιστημονικές του γνώσεις με συνεδρίες στηρικτικής ψυχαναλυτικής και οικογενειακής συμβουλευτικής σε μουσουλμάνες της Θράκης. Επί ημερών του στο Παιδαγωγικό Τμήμα της Αλεξανδρούπολης έγινε επίτιμος διδάκτορας ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ένας από τους μεγαλύτερους, παγκοσμίου κύρους νεότερους φιλοσόφους. Η κάθε του κίνηση ήθελε να δίνει ώθηση προκειμένου  να υπάρξει, να ζυμωθεί, να γεννηθεί εν τέλει το καινούριο και το πρωτοποριακό, το αγέννητο.

Ο Θανάσης Τζούλης μέσα από την ποίησή του ξετυλίγει το φυσικό και πνευματικό του βίο. Έχει μια μόνιμη σχέση με τον Αχέροντα που διασχίζει τα ποιήματά του, οδηγώντας στην απέθαντη ζωή. Ο σκοτεινός αυτός ποταμός συναντά τη συνείδηση και τα έγκατα της ψυχής, αποτυπώνοντας τη σχέση της ποίησης με την ψυχανάλυση. Τα ποιήματα του Τζούλη συγκεντρώνουν μια δύναμη μεταμόρφωσης των πάντων, στην επιδίωξη τους να φθάσουν στην «άγραφη μεριά της γλώσσας», εκεί που «μπαίνει η συνομιλία ανάμεσα στα τρία ποτάμια». Μαθητής του Φρόιντ και του Λακάν, εννοεί τη στροφή στην άγραφη μεριά της γλώσσας, όπως γράφει και στο βιβλίο του Ψυχανάλυση και Λογοτεχνία, στροφή «(σ)τον λόγο πριν από το Εγώ και πριν απ’ ό, τι αποκαλούμε συνείδηση, στην αληθινή πατρίδα, εν χώρα ζώντων (γιατί όλα είναι ανώλεθρα εκεί) που είναι το Εκείνο και το ασυνείδητο.»

Με συνέπεια υπηρέτησε τον υπερρεαλισμό, όχι ως ένα δόγμα αισθητικής αλλά ως στάση ζωής. «Ο υπερρεαλισμός είναι μια έκρηξη και έκφανση εσαεί πρωινή, που πιάνει μονίμως τον όρθρο του στερεώματος, τότε που σύμπασα η γονιμοποιός φύση εγείρεται και διεγείρεται σπαργώσα και σφριγώσα, αναμειγνύει τη στίλβη του κορμιού με τη γύρη του, καταπατά το κέντρον, δηλαδή το κεντρί και το νείκος του θανάτου με τη συνεχή της ανάσταση, ανάταση και ανανέωση.»

Ο Θανάσης Τζούλης ερευνώντας το ασυνείδητο, βασανίζεται διαρκώς από τις αμφιβολίες, γνωρίζει όμως πως ο ποιητής χρειάζεται να έχει συνείδηση της εποχής του. «Νομίζω πως η ποίηση δε θα το βάλει κάτω, δεν έχουμε άλλα υδραγωγεία για την ξηρασία και την ανέχεια». Όλα όσα συνομιλούν στα ποιήματά του, η εικόνα του γενέθλιου τόπου, το άχτιστο φως, έχουν ενέργεια, ύλη, υπόσταση.  «Έχουν εσωτερικευτεί, έχουν ταμιευτεί μέσα από όλες τις αισθήσεις μου και όλους τους πόρους του κορμιού μου. Είναι το “μάγμα” μου για να πω μια λέξη του Kαστοριάδη». Ο Θανάσης Τζούλης ήταν ένας γνήσιος δημιουργός φτιάχνοντας με την ποίησή του νέους κόσμους, αναπλάθοντας τις μνήμες, μετουσιώνοντας το άπλαστο. Με την ενεργοποίηση κάθε δυνατότητας που διέθετε, «την αναίρεση, την αίρεση, γιατί οι αιρετικοί διαμορφώνουν τον πολιτισμό∙ ένας Κατσαρός, ένας Μαγιακόφσκι, είπαν και έκαναν πράγματα που οι πολλοί δεν τολμούσαν να εκστομίσουν…»


Τα σπίτια είναι οικότροφοι της τρέλας τους

Τα άδεια σπίτια αυτοκτονούν αλλιώς
σκοτώνουν ένα ένα τα όργανά τους
αλλά δε γίνονται πτώματα
ασπρίζουν από το λαιμό ως κάτω
κι άλλα είναι ψυχές άλλα φαντάσματα
άλλα ανοίγουν από κάτω την καταπαχτή
και περισσεύουν στον ορίζοντα
κι άλλοι τα λένε φυγάδες
άλλοι αυτόχειρες
κι αυτά είναι οικότροφοι της τρέλας τους
2017-06-24T11:58:01+00:00 Ιούνιος 22nd, 2017|Categories: Playback, Τέχνες|Tags: , , , , |Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Θανάσης Τζούλης, ενσυνείδητη συναρμολόγηση
X