εντευκτήριο

    Άκης Μυλωνάς    

   Η κουλτούρα της σιωπής   

Η μέθοδος, με ποικίλους τρόπους, να αυτονομηθεί νοηματικά η φτώχεια και ο αποκλεισμός ως ένα πεδίο, είναι προϊόν συμφωνίας των θεσμών και των φορέων, οι οποίοι διαπλεκόμενοι μεταξύ τους επιδιώκουν να επιβάλλουν έναν ορισμό σύμφωνο με τα ενδιαφέροντα- συμφέροντά τους.

 

Ολοένα και περισσότερο η διανόηση, είτε σε καλλιτεχνικό επίπεδο, είτε σε επιστημονικό, δείχνει να αποστασιοποιείται από τα καθημερινά σύγχρονα ζητήματα, όλα όσα καταλήγουν να είναι άκρως κοινωνικά όπως και πολιτικά. Κι όχι μόνο τα αποσιωπά, αλλά κατηγορεί ή κατηγοριοποιεί με κομματικούς όρους, όσους κι όσες σπεύδουν να πάρουν θέση εκφράζοντας τη γνώμη τους, όπως άλλωστε οφείλουν. Εκείνο το οποίο ξενίζει έντονα είναι μια άλλη μορφή της σιωπής, αυτή της αποδοχής κάθε ερευνητικής μελέτης, στατιστικού στοιχείου, δημοκοπικών αποτελεσμάτων προκαλώντας τη συνηθισμένη φασαρία του κυρίαρχου λόγου με αρκετές δόσεις αυθεντίας. Όλες αυτές οι έρευνες γίνονται,  φυσικά, στα πλαίσια των ποικίλων κρατικών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων, των διαφόρων ερευνητικών κέντρων που τείνουν να μεταβληθούν σε μελετητικά κέντρα. Όμως, είναι γνωστό ότι τα κοινωνικά προβλήματα έχουν πολλές δυσκολίες στην προσέγγισή τους και χρειάζονται σύνθετα αναλυτικά εργαλεία, τα οποία διαθέτουν κυρίως οι διανοούμενοι κι οι διανοητές.

Η φτώχεια, ο κοινωνικός αποκλεισμός, η ανεργία, αναδεικνύονται ως πεδία διερεύνησης από διάφορες εταιρίες και ερευνητικά κέντρα με στόχο τη συγκρότηση μιας πολιτικής διαχείρισης των κοινωνικών σχέσεων και στατιστικής λειτουργίας της πραγματικότητας. Απουσιάζει η ειδική λογική, η οποία διέπει τις διάφορες κοινωνικές πολιτικές, προκειμένου να υπάρξει η επίλυση αυτών των προβλημάτων. Επίσης, ενώ παραγνωρίζεται η αρχή γέννησης των προβλημάτων, υπερπροβάλλεται η εγγύηση του ειδικού, το κύρος της επιστήμης, δηλαδή η καθολικότητα και η αντικειμενική προβολή.

Οι συνήθεις έρευνες μελετούν τα στοιχεία της ακραίας φτωχοποίησης, της έλλειψης εισοδήματος, τα υπερχρεωμένα  νοικοκυριά, εκείνα ακριβώς που οι διάφοροι θεσμοί ανέλαβαν να διαχειριστούν και από τους οποίους οι έρευνες αυτές εξαρτώνται οικονομικά. Η μέθοδος, με ποικίλους τρόπους, να αυτονομηθεί νοηματικά η φτώχεια και ο αποκλεισμός ως ένα πεδίο, είναι προϊόν συμφωνίας των θεσμών και των φορέων, οι οποίοι διαπλεκόμενοι μεταξύ τους επιδιώκουν να επιβάλλουν έναν ορισμό σύμφωνο με τα ενδιαφέροντα- συμφέροντά τους. Με αυτή τη μεθόδευση καταφέρνουν να καταστήσουν πραγματικότητα, μια νοητική αναπαράσταση της πραγματικότητας. Έτσι έχουμε θεσμούς όπως η Παγκόσμια τράπεζα να ανακοινώνει στοιχεία για την παγκόσμια φτώχεια και την αποστέρηση βασικών αγαθών, μετατρέποντας τη φτώχεια σε μια αφηρημένη νοητική κατηγορία τη στιγμή που η ίδια η τράπεζα ή ο οργανισμός των Ηνωμένων Εθνών, για λογαριασμό του οποίου έγινε η έρευνα,  έχει τη δύναμη και την αποτελεσματικότητα του πραγματικού.

Μια άλλη παράμετρος είναι η καθιέρωση του ψυχολογισμού. Οι «ειδικοί», κάθε μετρήσιμο στοιχείο προσπαθούν να το ερμηνεύσουν ψυχολογικά. Επιχειρούν μια ιδεολογική μετάθεση, η οποία μεταφέρει στο ίδιο το άτομο τις αιτίες του αποκλεισμού του, αφού αποφεύγει σκόπιμα να υποβάλλει σε κριτική τους όρους που προκαλούν τις ανισότητες, το σύστημα, το οποίο παράγει τους αποκλεισμούς, τους θεσμούς, οι οποίοι οδηγούν σε δεδομένα κανονικοποίησης. Κι έτσι γίνονται τα αποτελέσματα αναπόδραστοι όροι διαμόρφωσης της καθημερινότητας. Από την άλλη πλευρά μια εκκωφαντική σιωπή από τους ανθρώπους του πνεύματος για όλα αυτά τα καθημερινά βιώματα των ανθρώπων, χωρίς να χρειάζεται η αποτύπωση καμίας έρευνας, για να γίνει αντιληπτή η αποστέρηση που βιώνουν. Φαίνεται ότι οι διαμαρτυρίες εκείνων, όσων είχαν κουραστεί να ακούν για τα κοινωνικά προβλήματα, να πέτυχαν το στόχο της ολοκληρωτικής αποσιώπησης.

η κουλτούρα της σιωπής
2017-07-17T11:18:10+00:00 Ιούλιος 17th, 2017|Categories: Εντευκτήριο, Πολιτική|Tags: , , |Δεν επιτρέπεται σχολιασμός στο Η κουλτούρα της σιωπής
X