Σημεία Τέρατα

       Άγγελος Κατσιγιάννης  

   Αλάτι και… μισθός  

 

 

…δεν έχουμε απολύτως κανένα δικαίωμα να αναφερόμαστε στο αλάτι με ειρωνικό τρόπο, να το συσχετίζουμε με την τσιμινιέρα, το παγώνι και να το σκορπίζουμε δεξιά κι αριστερά.

Το αλάτι βγήκε από την αφάνεια της κουζίνας, έγινε κεντρικό πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα. Βοήθησε το χιόνι αλλά και ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης Μπουτάρης με την περίφημη φράση του «πέτρωσε το αλάτι» που ο ίδιος προέβλεψε ότι θα γίνει το ανέκδοτο της χρονιάς. Όμως, χρειάζεται να λύσουμε γρήγορα μια παρεξήγηση. Το αλάτι  κάποτε ήταν εξαιρετικά απαραίτητο, όχι για να το ρίχνουμε άφθονο στο δρόμο, ούτε για να νοστιμίζουμε τα φαγητά. Ο λόγος βρίσκεται αλλού.

Το αλάτι προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη γένους αρσενικού ο άλς. Επίσης στον Όμηρο συναντάμε τη λέξη ως θηλυκό, η άλς, με τη σημασία της θάλασσας, «παρ´ αλμυράν άλα». Από αυτή την ετυμολογία οδηγούμαστε σε  διαφορετικές έννοιες και ορολογίες, οι οποίες χρησιμοποιούνται σε αρκετές γλώσσες. Είναι γνωστό ότι η αγγλική γλώσσα έχει πολλές λέξεις με τις ρίζες τους να φθάνουν στη λατινική γλώσσα ή στην αρχαία ελληνική. Ένα παράδειγμα το οποίο μας ενδιαφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι η λατινογενής, salary. Ο μισθός στα αγγλικά αποδίδεται με τη λέξη salary. Αυτή βρίσκει την προέλευσή της στη λέξη άλας. Όσο απίστευτο κι αν φαίνεται το αλάτι να σχετίζεται με το μισθό, εξάλλου στις μέρες μας όλα συνδέονται με τον μισθό, μια ματιά στα ετυμολογικά λεξικά επιβεβαιώνει εκείνο που με την πρώτη ματιά μοιάζει παράδοξο.

Οι Ρωμαίοι με την κατάκτηση της Ελλάδας ήρθαν σε επαφή με τον ελληνικό πολιτισμό. Καλλιεργούσαν τη δική τους γλώσσα, τη λατινική και μετέφραζαν αρχαίους Έλληνες συγγραφείς. Η αλληλεπίδραση των δύο γλωσσών ήταν μια διαδικασία αυτονόητη. Κατά αυτόν τον τρόπο από την ομηρική λέξη άλς, με αναγραμματισμό της ρίζας, δημιουργήθηκε η λατινική sal που σημαίνει αλάτι. Το αλάτι (sal) δεν ήταν καθόλου υποτιμημένο αγαθό. Αντίθετα έκριναν ότι ήταν ιδιαιτέρως πολύτιμο. Στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία υπηρετούσαν στο στρατό οι λεγεωνάριοι, οι οποίοι ήταν πολίτες που πρόσφεραν τις υπηρεσίες τους για ένα διάστημα και μετά επέστρεφαν στις ασχολίες τους. Επειδή τα σώματα αυτά αρχικά δεν είχαν την ιδιότητα των μισθοφορικών στρατευμάτων, είχε δημιουργηθεί ένας τρόπος μισθοδοσίας χωρίς να στηρίζεται στη χρηματική αποζημίωση. Καθώς το αλάτι ( sal) είχε σημαντική αξία στα ρωμαϊκά χρόνια, κάθε λεγεωνάριος αμειβόταν με μια ποσότητα αλατιού για τις υπηρεσίες του. Από τη λέξη αυτή προήλθε ο όρος salarius, μισθός. Τα υπόλοιπα είναι γνωστά, salary, sale 50% και η τιμή του sal όλο και ανεβαίνει σχεδόν ανεκτίμητο.

Συνεπώς δεν έχουμε απολύτως κανένα δικαίωμα να αναφερόμαστε στο αλάτι με ειρωνικό τρόπο, να το συσχετίζουμε με την τσιμινιέρα, το παγώνι και να το σκορπίζουμε δεξιά κι αριστερά. Όταν θα  το χρειαστούμε μπορεί να έχει πετρώσει, όπως ο χαμένος μισθός μας.

μισθός αλάτι