Γυαλιά Καρφιά

  Στο χείλος της ανεργίας   

 

  Μαρία Τζιόβα  

Η αναμέτρηση με την ανεργία έχει πολλές διαστάσεις, κυρίως την προσωπική, όπου ο άνεργος ή η άνεργη κατηγορεί τον εαυτό του, εισέρχεται σε ένα φαύλο κύκλο απαισιοδοξίας και τελμάτωσης. Υπάρχει φυσικά η κοινωνική διάσταση, ο στιγματισμός των ανέργων και η αποφυγή αυτής της κατάστασης με την αποδοχή κάθε εργασιακής πρότασης με τις ελάχιστες αποδοχές, σε περιπτώσεις χωρίς καθόλου αποδοχές, απλώς με την υπόσχεση. Άλλη μια μορφή αποτελεί η αναγκαστική εργασία, σε ένα περιβάλλον εκβιασμών, ή η μετεγκατάσταση σε πόλεις και χωριά μακριά από τον τόπο εργασίας. Το γεγονός της εργασίας σε σύγκριση με την ανεργία έχει επικρατήσει να είναι κάτι θετικό, ανεξαρτήτως των συνθηκών και των όρων.

Η αναμέτρηση, όμως, με το τέρας της ανεργία δεν τελειώνει εδώ, υπάρχει ο ΟΑΕΔ. Μια δημόσια υπηρεσία αποκλειστικά για την εξυπηρέτηση των ανέργων, αν και ο τίτλος της φανερώνει έναν άλλο ρόλο, «Οργανισμός Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού». Τέτοιον καιρό που διάλεξες, πώς μια δημόσια υπηρεσία να σου βρει δουλειά; Εκείνο που μπορεί να κάνει είναι στην καλύτερη περίπτωση να σου δώσει ένα επίδομα, το περίφημο επίδομα ανεργίας. Από εδώ αρχίζει ο Γολγοθάς. Πρέπει να ξέρεις όλες τις προϋποθέσεις, οι οποίες είναι αρκετά δαιδαλώδεις, αν είσαι για πρώτη φορά επιδοτούμενος, ή αν είσαι εποχικά εργαζόμενος. Αν έχεις επιδοτηθεί στο παρελθόν είναι απαραίτητες οι 125 συμπληρωμένες μέρες εργασίας, χωρίς τους τελευταίους δύο μήνες και τόσα άλλα καθέκαστα. Το παράλογο, όμως, είναι άλλο. Έχεις μείνει άνεργος, άνεργη, κρατάς τη λήξη της σύμβασης σου, έχοντας συγκεντρώσει τα απαιτούμενα έγγραφα. Μετρώντας μία, μία τις μέρες, συμπληρώνεις τις απαιτούμενες για να πάρεις το πολυπόθητο επίδομα. Με το σπουδαίο ποσό, θα καλύψεις το ενοίκιο κι ένα μέρος των υπόλοιπων λογαριασμών. Ο ΟΑΕΔ έχει άλλη άποψη. Σε ενημερώνουν ότι η υπηρεσία χρειάζεται δύο μήνες για να αποφανθεί αν είσαι δικαιούχος του επιδόματος. Κάτι το οποίο θα μπορούσε να πιστοποιηθεί αμέσως, ενάντια σε κάθε λογική, παίρνει δύο μήνες. Σε αυτό το διάστημα δεν ενδιαφέρει κανέναν με ποιόν τρόπο θα καλυφθούν τα έξοδα, τη στιγμή που δεν διαθέτεις από οπουδήποτε αλλού εισόδημα. Ίσως η τύχη σου χαμογελάσει και βρεις δουλειά πριν τους δύο μήνες. Αλλά το ερώτημα παραμένει, γιατί να είναι απαραίτητο ένα τόσο μεγάλο διάστημα.

Αν καταγράψεις τον τρόπο οργάνωσης των υπηρεσιών, οι οποίες σχετίζονται με όλες τις μορφές σχέσεων εργασίας καταλαβαίνεις το χρόνο που απαιτείται για να πιστοποιηθεί ακόμα και η πιο απλή συνθήκη. Τρεις υπηρεσίες, ελάχιστη ηλεκτρονική διασύνδεση, Εφορία, ΕΦΚΑ, ΟΑΕΔ, δεν είναι δυνατόν να επικοινωνήσουν μεταξύ τους, ώστε να έχουν μια συνολική εικόνα είτε του εργαζόμενου, είτε του ανέργου. Ειδικά για τον ΕΦΚΑ οι ελπίδες εξανεμίζονται, καθώς ενώ υποτίθεται ότι είναι ένας ενιαίος φορέας ασφάλισης, διατηρεί στο εσωτερικό του όλες τις παλιές υπηρεσίες, ΙΚΑ, ΟΑΕΕ και η μία υπηρεσία σε στέλνει στην άλλη προκειμένου να ενημερωθείς για κάτι απλό, όπως τα ένσημα σου. Ένα πρόβλημα, λοιπόν, η εύρεση εργασίας, συμπληρώνοντας αιτήσεις, στέλνοντας βιογραφικά, συγκεντρώνοντας πτυχία, προϋπηρεσίες και τα σχετικά. Ένα άλλο πρόβλημα η ανεργία, να αναμένεις το επίδομα.

Ο Κεν Λόουτς στην ταινία Εγώ, ο Ντάνιελ Μπλέικ αναδεικνύει με τον πιο εύστοχο τρόπο την εσκεμμένη αναποτελεσματικότητα της κρατικής γραφειοκρατίας προτάσσοντας την ισχύ της κοινωνικής διεκδίκησης. Ο Ντάνιελ Μπλέικ δεν είναι ένας κινηματογραφικός ρόλος, ένας 59χρονος ξυλουργός, ο οποίος δεν μπορεί να δουλέψει και περιμένει το επίδομα για να ζήσει. Με τη γραφειοκρατία να του δημιουργεί διαρκώς προσκόμματα και να τον οδηγεί σε αδιέξοδο. Την  ίδια πραγματικότητα ζούμε πίσω από τη γυάλινη οθόνη.

Στο χείλος της ανεργίας